آزادی انتخاب و انتخاب آزادی. چه تحت کنترل انسان است و بر چه تسلط نداریم؟

براساس مقاله "آزادی" یهودا اشلگ - بعل هسولام

صفت درونی انسان، صف خود پرستی (اگو-ایزم)، میل به بدست آوردن لذت است. این صفت ما را وادار می کند که برطبق دستور عملی که از نخست در درون ما قرار داده شده عمل کنیم: حداکثر لذت و حداقل تلاش. برای بدست آوردن لذت در آینده انسان حاضر است رنج و عذاب فعلی را تحمل کند و بدون اراده و ناخودآگاهانه هر عمل او بر اساس محاسبۀ خشک قیمتی که باید در مقابل سود آینده بپردازد انجام می گیرد.
هر فرد در محیط و قوانین منحصر به آن محیط زندگی می کند و باید از آنها استطاعت کند. این قوانین نه تنها طرز عمل او را تعیین می کنند، بلکه صورت روابط و گرایش او را به کلیه جنبه های زندگی طرح ریزی می نمایند. علاوه بر آن، انسان در زنجیر و بند آداب، تربیت و قرار داد های اجتماعی می باشد. قرار دادهائی که در واقع به طرز رفتار و سلوک او در آینده تبدیل خواهند شد.
به مرور زمان انسان شروع به درک این موضوع می کند. او طریق زندگی، زمینه های مورد علاقه، فعالیتهای تفریحی، نوع غذا، مد و سبک پوشاک خود را انتخاب نمی کند بلکه کلیۀ تصمیمات و انتخابات او بر طبق خواسته ها و سلیقۀ محیط اطرافش انجام می گیرند.

کجا می توانیم آزادی داشته باشیم؟
در مقالۀ "آزادی" که در سال 1933 نگاشته شده، بعل هسولام توضیح می دهد که در واقع چهار عامل در هر فرد وجود دارد که صفات و طرز تفکر و اعمال او را مشخص و معین می کنند:

1) مادۀ اولیه – ماهیت
مادۀ اولیه، ماهیت درونی انسان است که با وجود آنکه می تواند شکل و صورت مختلف داشته باشد، ولی خود ماده هرگز تغییر نمی کند.
برای روشن نمودن این موضوع می توانیم انسان را به دانۀ گندم تشبیه کنیم: دانۀ گندم در خاک پوسیده می شود و صورت خارجی آن کاملأ ناپدید می گردد با وجود این، از ماهیت درونی آن، نهال گندم تازه ای می شکوفد. کاملأ به همین نحو جسم ما در خاک می پوسد، لیکن ماهیت – ژن و گرایش های ما – از ما به فرزندانمان منتقل می شوند و بنابراین هرگز نخواهیم توانست بر آن اثری بگذاریم یا آن را تغییر دهیم.

2) صفاتی که غیر قابل تغییر هستند:
قوانین تکامل ماهیت هرگز تغییر نمیکنند. برای مثال، از دانه گندم هرگز نوع دیگری از غلات بغیر از گندم ایجاد نخواهد شد. او هرگز به جو تبدیل نخواهد گردید بلکه پس از ازدست دادن صورت قبلیش در خاک، بار دیگر به صورت گندم پدیدار خواهد شد. این قوانین و صفاتِ ناشی از آنها، از قبل بوسیلۀ طبیعت تعیین شده اند. هر بذر، هر جاندار و هر انسان در درون خود شامل قوانین تکامل مربوط به ماهیت خود است. این عامل دومیست که ما از آن ساخته شده ایم و نمی توانیم بروی آن اثری بگذاریم

3) صفاتی که بر اثر محیط، تغییر می کنند
دانه گندم همواره همان نوع دانه باقی می ماند، لیکن صورت ظاهری آن بر طبق محیط خارج تغییر می کند. یعنی کیفیت پوشش ماهیت، بنا بر تأثیر عناصر خارجی و بر طبق قوانین معین، تغییرات بخصوصی می یابد. اثر محیط خارج باعث می گردد که عوامل دیگری مانند آفتاب، نوع خاک، کود، رطوبت، باران به ماهیت اضافه شوند و با یکدیگر کیفیت تازه و مخصوصی در همان ماهیت ایجاد کنند. آنها صورت و سختی رشد نهال و کمیت و کیفیت گندم هائی که از آن بوجود خواهند آمد را معین می کنند. به همین نحو انسان: محیط خارج او می تواند والدین، مربیان، دوستان و همکاران، کتابهائی که مطالعه می کند، و پیام ها و متونی که از مخابرات فرا می گیرد باشد. بنابراین عامل سوم، قوانینی هستند که بر اساس آنها محیط بر انسان اثر گذاشته و باعث تغییر صفاتی که قابل تغییر هستند می شوند.

4) تغییراتی که در اطراف خارج روی می دهند
محیطی که بر مراحل رشد گندم اثر می گذارد خود نیز تحت تأثیر عوامل خارجی قرار دارد. در مواقع بخصوص امکان دارد که در آنها نیز تغییراتی (حتی گاهی بصورت شدید) پیش آید و بر ماهیت به طرز غیر مستقیم اثر بگذارد . مثلأ خشک سالی یا سیل باعث نابودی کلیۀ دانه هائی که کاشته شده اند می گردد. در انسان نیز عامل چهارم همان تغییرات محیط هستند که بر او اثر گذاشته و باعث عوض شدن صفاتی که قابل تغییر هستند می گردند.

انتخاب محیط درست
پس بنا بر آنچه که تا کنون گفته شد، آزادی انتخاب ما کجاست؟ آیا امکان دارد که بتوانیم چیزی را تغییر دهیم؟ انسان قادر به تغییر ژن و ماهیت خود نیست. همچنین قوانینی که باعث تغییر ماهیت می گردند و قوانین محیطی که بر او تأثیر می گذارند را نمی تواند تغییر دهد. لیکن انسان می تواند محیطی که در آن قرار دارد و کاملأ به آن وابسته است را با مکان و محیط بهتر برای پیشرفت خود عوض کند.

انسان می تواند خود را در محیطی که بروی اثر می گذارد و او را بسوی پیشرفت روحانی رهنمون می نماید "بکارد". این محیط شامل از 3 عامل است:
1. افراد دیگری که مانند او مشتاق به رسیدن به روحانیت هستند
2. کتابهای اصلی که بوسیلۀ کبالیستها نوشته شده اند.
3. مربی روحانی که او را در پیشرفت روحانیش همراهی می کند.

بنابراین، انتخاب محیط، تنها انتخاب انسان در زندگیش است.
 
 

Korean | Czech | Hungarian | Amharic | Norwegian | Finnish | Croatian