Usłyszane 21 Ijar, Jerozolima
Zanim płód zostanie stworzony ogłaszają o tej kropli [nasienia], czy będzie on głupcem czy będzie mądry…, ale czy sprawiedliwy czy grzesznik nie jest powiedziane1. I należy zapytać zgodnie z tym: przecież niemożliwe, aby głupiec był sprawiedliwy, ponieważ „człowiek nie popełni przestępstwa, jeśli nie wejdzie w niego duch głupoty"2? I jak powiedziano: „Ten, kto jest głupcem całe swoje życie, jaki może mieć wybór, jeśli przypadło mu być głupcem?"
I także należy zrozumieć słowa: „Widziałem wznoszących się i są oni nieliczni"3, „wziął [On] i umieścił ich w każdym pokoleniu"4. I należy wyjaśnić, że słowo „nieliczni" oznacza, że jest ich coraz mniej. I dzięki temu, że On ich umieścił, pomnażają się. I należy zrozumieć, co znaczy wyrażenie „umieścił" (dosł. „posadził"). A także słowo „nieliczni" wskazuje na czas teraźniejszy, w takim przypadku jak więc te „sadzonki" się pomnażają?
I należy wyjaśnić, że wzmianka o głupcu i mądrym odnosi się tylko do etapu przygotowania, jak powiedziano: „Dający mądrość mądrym"5. To znaczy są ludzie, którzy rodzą się z silnym pragnieniem, szerokim sercem i bystrym umysłem. I takiego nazywamy „mądrym", ponieważ jest on zdolny przyjąć mądrość Stwórcy.
A w przeciwieństwie do tego są ludzie, którzy urodzili się głupcami. To znaczy są to ludzie ograniczeni, czyli cała ich myśl i całe pragnienie dotyczą tylko ich samych. A czym jest odczucie bliźniego, nie wiedzą, ponieważ nie rozumieją, czym jest obdarzanie bliźniego. I jak mogą osiągnąć poziom sprawiedliwego? Przecież niemożliwe jest być sprawiedliwym, dopóki nie osiągnie się miłości do Stwórcy. A jeśli on nie osiągnął miłości do bliźniego, niemożliwe jest, by osiągnął miłości do Stwórcy, jak wyjaśnia się w powiedzeniu rabbiego Akiwy: „Miłuj bliźniego swego jak siebie samego – jest to wielka zasada w Torze"6? I zgodnie z tym tacy ludzie nie mają wyboru. A mimo to „sprawiedliwy czy grzesznik nie jest powiedziane". Czy to znaczy, że mają wybór?
I należy to zrozumieć, jak powiedzieli nasi mędrcy: „Widziałem wznoszących się i nieliczni są oni"3, gdzie „wznoszący się" ma się na myśli, jak powiedziano wyżej: ludzie, którzy są zdolni i gotowi do zjednoczenia się ze Stwórcą, są nieliczni. I dlatego On umieścił ich w każdym pokoleniu. Dlatego głupcy już mają wybór: [oni mogą] łączyć się i jednoczyć ze sprawiedliwymi pokolenia. I dzięki temu otrzymają siłę i zdolność i będą mogli przyjąć brzemię wyższej malchut. I będą mogli wypełniać świętą pracę, kiedy sprawiedliwi przekażą im swoją myśl i pragnienie. I dzięki tej pomocy, którą otrzymają od sprawiedliwych pokolenia, też będą mogli wznieść się na stopień sprawiedliwego. Mimo że z natury, w której się urodzili, nie mają tych właściwości, jednak przyłączając się do „wznoszących się", otrzymają inne właściwości.
Okazuje się, że dzięki temu, że On "umieścił wznoszących się w każdym pokoleniu", pojawia się możliwość, aby ci "wznoszący się" wznieśli swoje pokolenie na sam szczyt. Podczas gdy gdyby ci "wznoszący się" byli w jednym pokoleniu, głupcy nie mieliby żadnego sposobu, aby wstąpić na drogę świętości. I stąd zrozumiemy naprawę, zawartą w "i umieścił ich", gdy dzięki temu "umieszczeniu" pomnożyli się "wznoszący się". Podobnie jak umieszczają w ziemi sadzonkę, dzięki czemu potem mnożą się pędy.
A także zrozumiemy sytuację wyboru. To znaczy jeśli rodzi się głupiec - innymi słowy, jest on daleki od właściwości obdarzania bliźniego - poprzez połączenie z "wznoszącymi się" otrzyma nowe właściwości od tych "wznoszących się", które oni przekażą głupcom, gdy on dokona wyboru, to znaczy przekona siebie, aby pójść i przyjąć nauki od tych "wznoszących się". Przecież w przeciwnym razie Tora ich staje się dla nich eliksirem śmierci. I tylko przez połączenie ze "wznoszącymi się" zasłużą na zjednoczenie ze Stwórcą.
Przecież wiadomo, że u dwóch ludzi, którzy stoją naprzeciw siebie, prawa strona przyjaciela znajduje się naprzeciw jego lewej strony, a lewa strona przyjaciela znajduje się naprzeciw jego prawej strony. Dlatego, gdy mówią o dwóch drogach, pierwsza - prawa, to znaczy droga sprawiedliwych, których całą troską jest tylko obdarzanie, a lewa droga - to droga grzeszników, ponieważ ich całą troską jest dbanie tylko o własną korzyść. I dlatego są oddzieleni od Źródła Życia, i uważani za martwych, zgodnie z wypowiedzią naszych mędrców: "Grzesznicy za życia swojego nazywani są martwymi"7.
Wychodzi na to, że nawet jeśli człowiek uczy się, [idąc] prawą drogą, w każdym przypadku znajduje się naprzeciw lewej strony Stwórcy. Okazuje się, że jego Tora staje się dla niego eliksirem śmierci. Przecież z powodu Tory i przykazań, jeśli on znajduje się we właściwości lewej, to jego intencją jest powiększanie swojego ciała. Innymi słowy, wcześniej chciał tylko wypełniać swoje ciało rozkoszami przyszłego świata. Okazuje się, że z powodu Tory rośnie jego otrzymujące kli. To znaczy wcześniej pragnął tylko "bogactw tego świata". A potem z powodu zajmowania się Torą i przykazaniami chce także "bogactw przyszłego świata". Okazuje się, że Tora doprowadza go do stanu śmierci, to znaczy dzięki temu osiąga doskonałoś w prawdziwym pragnieniu otrzymywania.
Co więcej, gdy zajmuje się Torą i przykazaniami z lewej strony, to znaczy, że początek jego intencji jest tylko otrzymywać, co nazywa się lewą [stroną], i to, oczywiście, nieprawidłowo. Przecież trzeba starać się osiągnąć zjednoczenie i wtedy on staje się jedną całością ze Stwórcą. I wtedy nie ma mowy o prawej i lewej, i dochodzi do podobieństwa ze Stwórcą w formie. Wtedy jego prawa strona jest prawą stroną Stwórcy. Okazuje się, że jego ciało staje się odzieniem duszy. I wtedy, gdy on zaczyna zajmować się potrzebami ciała, nie będzie zajmować się potrzebami swojego ciała bardziej, niż przystoi to duszom. Podobnie jak człowiek, zajęty tym, aby uszyć ubranie dla odzienia swojego ciała, nie będzie robić tego ubrania dłuższego i szerszego od swojego ciała, a postara się, aby ubranie dokładnie pasowało do jego ciała, inaczej nie będzie nosił tego ubrania.
To tak, jak pewien krawiec przyniósł człowiekowi garnitur, i gdy człowiek odziewa swoje ciało, on [widzi], że ubranie jest zbyt długie i zbyt szerokie, i wtedy ten człowiek zwrócił garnitur krawcowi. Analogicznie i ciało człowieka powinno przyodziewać duszę, i ciało nie powinno być większe od duszy. To znaczy, aby potrzeby ciała nie były większe niż potrzeby duszy.
Jednak należy wiedzieć, że dojść do zjednoczenia ze Stwórcą nie jest łatwo i "nie każdy, kto chce przyjść i wziąć Stwórcę, przyjdzie i weźmie"8. Dlatego potrzebni są sprawiedliwi pokolenia. Ponieważ znajdują się oni w zjednoczeniu z prawdziwym nauczycielem, to znaczy całe jego pragnienie - to tylko obdarzać, i wtedy człowiek powinien wykonywać takie działania, by spodobać się swojemu nauczycielowi. To znaczy znienawidzić to, co nienawidzi jego nauczyciel, i pokochać to, co kocha jego nauczyciel. Wtedy może uczyć się Tory tak, aby Tora jego nie stawała się eliksirem śmierci. I w tym jest sens słów: "wziął [On] i umieścił ich w każdym pokoleniu", aby dzięki połączeniu z "wznoszącymi się" też mogli dojść do prawdziwego zjednoczenia ze Stwórcą.
I niech cię nie zastanawia, dlaczego na świecie potrzebni są głupcy. Przecież wszyscy mogliby być mądrzy. Jednak każde zjawisko powinno mieć jakiegoś nosiciela. Dlatego potrzebni są głupcy, aby oni byli nosicielami pragnienia otrzymywania. I dzięki temu ci, którzy chcą iść drogami Stwórcy, będą mogli otrzymać od nich pomoc, jak powiedziano: "I wyjdą, i zobaczą trupy ludzi, którzy odstąpili ode Mnie, ponieważ robak ich nie umrze, i ogień ich nie zgaśnie, i będą oni ohydą dla wszelkiego ciała"9[9]. Jak powiedzieli nasi mędrcy, że oni będą prochem pod stopami sprawiedliwych. I dzięki temu sprawiedliwi zrozumieją, że mogą oddać chwałę i podziękowanie Stwórcy za to, że On przybliżył ich. I to nazywa się: "Proch pod stopami sprawiedliwych..." To znaczy mogą iść naprzód dzięki temu, że widzą, jaki koniec dosięgnie grzeszników.
1. Zob. traktat Nida, 16:2.
2. Traktat Sota, 3:1.
3. Traktat Sukka, 45:2
4. Traktat Joma, 38:2.
5. Księga Daniela, 2:21.
6. Jerozolimski Talmud, traktat Nedarim, 9:4.
7. Traktat Berachot, 18:2.
8. Traktat Berachot, 17:2.
9. Księga Izajasza, 66:24.
